Het recente rapport ‘Melden met vertrouwen’ van de ombudsman Metropool Amsterdam stelt vragen bij hoe meldingen van ongewenst gedrag binnen de gemeente worden opgepakt. Hoewel de feiten nog onderwerp van discussie zijn, laat het rapport zien hoe belangrijk het is dat medewerkers zich vrij voelen om signalen te uiten. Niet alleen via formele meldroutes, maar ook in de dagelijkse samenwerking. Dáár speelt professionele tegenspraak een cruciale rol.
Meer meldingen, meer aandacht nodig
Het aantal meldingen over sociaal ongewenst gedrag bij de gemeente Amsterdam steeg tussen 2021 en 2023 van 25 naar 109. Dat vraagt om systemen die daar zorgvuldig en onafhankelijk mee omgaan. Volgens het rapport ervaren melders onduidelijkheid over de opvolging van hun melding en ontstaat twijfel over de onafhankelijkheid van het onderzoek. De gemeente heeft aangegeven het rapport zorgvuldig te willen bestuderen en daarna met een inhoudelijke reactie te komen.
Ruimte voor tegenspraak als preventie
Of het nu gaat om grensoverschrijdend gedrag, machtsmisbruik of het negeren van signalen: veel situaties escaleren pas als er onvoldoende ruimte is om in een vroeg stadium iets bespreekbaar te maken. Hier ligt een belangrijk preventief mechanisme: professionele tegenspraak.
Bij Integriteit.nl zien we tegenspraak niet als lastig, maar als een teken van een volwassen organisatiecultuur. Mensen durven zich pas uit te spreken – formeel én informeel – als er actief ruimte wordt geboden voor andere geluiden, kritische vragen en tegengeluid. Dat is niet vanzelfsprekend. Daarom ontwikkelden we de Workshop Professionele Tegenspraak, waarin teams leren hoe je verschil van inzicht productief maakt en hoe je wél kunt spreken als iets schuurt.
Van formeel melden naar dagelijks gesprek
Een meldsysteem is belangrijk, maar het begint eerder: bij een cultuur waarin collega’s elkaar aanspreken, leidinggevenden actief uitnodigen tot feedback, en het normaal is om kritisch te zijn. De workshop helpt organisaties om daar bewuster werk van te maken. Juist in een tijd waarin sociale veiligheid hoog op de agenda staat, is dat geen luxe, maar noodzaak.
Tot slot
Het rapport uit Amsterdam laat zien dat vertrouwen kwetsbaar is. Maar het toont ook waar kansen liggen om het te versterken. Door formele processen te verbeteren, én door meer ruimte te geven aan tegenspraak in de dagelijkse praktijk. Want hoe eerder een signaal gehoord wordt, hoe kleiner de kans dat het uitgroeit tot een klacht.
Op de hoogte blijven?
Meld u aan voor de nieuwsbrief!
Hoe wij u kunnen helpen met integriteit?
Vraag hier onze digitale brochure aan.