Waarom veel instemming niet altijd goed is

In veel workshops en gesprekken over integriteit gebeurt het: de trainer stelt een vraag, mensen knikken instemmend en binnen een paar minuten lijkt de groep het roerend eens. Toch weten we dat dit vaak niet het hele verhaal is.

In workshops merken we regelmatig dat deelnemers hun echte twijfel of afwijkende mening liever voor zich houden. Niet omdat ze niets te zeggen hebben, maar omdat integriteit een gevoelig onderwerp is. Niemand wil degene zijn die “aan de verkeerde kant” van het gesprek staat — zeker niet wanneer collega’s of leidinggevenden aanwezig zijn.

Integriteit raakt identiteit

Integriteit gaat namelijk over meer dan regels of gedragscodes. Het raakt ook aan hoe je jezelf ziet als professional. Een afwijkende mening kan daardoor al snel voelen als een moreel oordeel.

Dat zie je terug in gesprekken wanneer mensen zoeken naar het veilige antwoord, deelnemers stil blijven of een groep snel consensus bereikt. Terwijl juist verschil van inzicht belangrijk is om echt iets te leren met elkaar.

Waarom veiligheid zo belangrijk is

Psychosociale veiligheid betekent niet dat iedereen het met elkaar eens hoeft te zijn. Het betekent dat mensen durven zeggen “Ik twijfel” of “Ik zie dat anders.”.

Zo’n veilige setting ontstaat niet vanzelf. Duidelijke gespreksregels, neutrale begeleiding en ruimte voor nuance helpen daarbij. Ook helpt het wanneer expliciet wordt benoemd dat verschil van inzicht waardevol is.

In de praktijk verandert een gesprek vaak zodra deelnemers merken dat afwijkende standpunten niet direct worden afgekeurd, maar onderzocht worden.

De kracht van het ongemakkelijke antwoord

Juist de antwoorden die schuren, leveren vaak de meeste inzichten op. De collega die zegt “Ik zou dat waarschijnlijk wél doen” of “Dat hangt voor mij af van de situatie.”, dat zijn geen verkeerde antwoorden, maar aanknopingspunten voor een beter gesprek over afwegingen, ervaren druk en over loyaliteit.

Door minder snel te oordelen en meer door te vragen, ontstaat meer begrip voor elkaars perspectief. En daarmee ook breder gedragen normenkader binnen teams. Professionele tegenspraak wordt dan van toegevoegde waarde

Het doel is niet harmonie, maar helderheid

Een goed gesprek over integriteit hoeft niet te eindigen in volledige overeenstemming. Vaak is het waardevoller wanneer duidelijk wordt hoe collega’s denken, waar gevoeligheden zitten en welke waarden leidend zijn. Dat begint meestal niet bij nog een extra “ja”, maar bij ruimte om iets anders te zeggen.

Je vrij voelen om je uit te spreken

In onze workshops besteden we daarom veel aandacht aan het creëren van een setting waarin mensen zich vrij voelen om eerlijk te spreken. Niet door deelnemers richting een ‘juist’ antwoord te sturen, maar juist door ruimte te maken voor twijfel, nuance en verschillende perspectieven.

We stellen vragen die het gesprek verdiepen, vertragen snelle oordelen en nodigen deelnemers uit om hardop te onderzoeken wat voor hen meespeelt in lastige situaties. Daardoor ontstaan gesprekken waarin mensen hun echte mening durven geven — en waarin integriteit niet alleen een onderwerp blijft, maar iets dat gezamenlijk wordt verkend.

Meer weten?

Wilt u weten hoe deze aanpak in uw organisatie kan werken? Neem dan vooral een kijkje bij de workshop professionele tegenspraak of één van onze andere workshops.