Een recent artikel in De Groene Amsterdammer stelt een belangrijke vraag: zijn we nog bereid om ons uit te spreken als we iets zien wat niet klopt? De auteur pleit voor meer moed. Niet alleen in de politiek of het publieke debat, maar juist ook in het dagelijks leven en op de werkvloer.
Dat raakt direct aan een thema dat binnen integriteit vaak terugkomt. Want integriteit gaat niet alleen over regels, procedures of meldpunten. Het gaat vooral over mensen die bereid zijn om vragen te stellen, twijfels te delen en elkaar aan te spreken.
Moed ontstaat niet vanzelf
Veel organisaties verwachten dat medewerkers aan de bel trekken als ze iets signaleren. Toch blijkt dat in de praktijk vaak lastig. Mensen zijn bang om relaties te beschadigen, vrezen negatieve gevolgen of twijfelen of hun zorgen wel terecht zijn.
Dat heeft niet altijd met een gebrek aan moed te maken. Vaak ontbreekt een omgeving waarin het normaal is om moeilijke onderwerpen bespreekbaar te maken.
Wie alleen in actie moet komen als er echt iets misgaat, ervaart een hoge drempel. Wie gewend is om regelmatig met collega’s te praten over dilemma’s, keuzes en spanningen, zal veel eerder het gesprek aangaan wanneer dat nodig is.
Integriteit is een werkwoord
De oproep om moediger te zijn is daarom relevant, maar roept ook een vervolgvraag op: hoe creëren we een cultuur waarin moed kan groeien? Het alleen volstaan met het opstellen van (meer) regels en protocollen kan zelfs een contraproductief effect hebben. De regels die er zijn moeten actueel zijn en duidelijk kenbaar gemaakt. Minstens zo belangrijk, zo niet nog belangrijker is het zorgen voor een cultuur waarin op een normale manier het gesprek mogelijk is over het onderwerp integriteit.
Dat begint met het voeren van gesprekken. Niet alleen na een incident, maar juist daarvoor. Over situaties waarin belangen botsen. Over twijfelgevallen. Over wat medewerkers lastig vinden en waar verschillende normen kunnen schuren.
Door deze gesprekken regelmatig te voeren, ontstaat er meer begrip voor elkaars afwegingen. Medewerkers leren dat twijfel normaal is en dat integriteit niet draait om het hebben van de juiste antwoorden, maar om het samen onderzoeken van wat verstandig en verantwoord handelen is.
Blijf oefenen
Een integere organisatie ontstaat niet doordat iedereen altijd de moed heeft om zich uit te spreken. Ze ontstaat doordat mensen blijven oefenen in het gesprek. Door nieuwsgierig te zijn naar elkaars perspectief, vragen te stellen en ruimte te maken voor ongemak.
Moed is belangrijk. Maar moed groeit vooral daar waar mensen ervaren dat ze gehoord worden. Daarom is het gesprek misschien wel het belangrijkste instrument dat organisaties hebben om integriteit levend te houden.
Op de hoogte blijven?
Meld u aan voor de nieuwsbrief!
Hoe wij u kunnen helpen met integriteit?
Vraag hier onze digitale brochure aan.